Internet stanowi otwartą przestrzeń, z której prawie każdy może korzystać bez ograniczeń. Prawie, bo często osoby dotknięte różnego rodzaju niepełnosprawnością napotykają przeszkody w dostępie do tego medium. Z myślą o nich został stworzony standard WCAG 2.0 – obszerny zbiór rekomendacji na temat dostępności treści internetowych. Poniżej wyjaśniamy, czym jest ten standard i dla kogo powinien on być szczególnie ważny.
 
WCAG 2.0 (Web Content Accessibility Guidelines) składa się z 12 wytycznych definiujących cechy poszczególnych elementów treści internetowych, które mają wpływ na ich dostępność. To, co istotne – standard nie odnosi się tylko do stron internetowych, ale do wszystkich treści prezentowanych za pośrednictwem Internetu. Zgodnie z tym, dyrektywy znajdują zastosowanie również w odniesieniu do takich elementów internetu jak sklepy online, klienci pocztowi czy aplikacje mobilne. Zasady tworzenia interfejsów tych ostatnich w kontekście dostępności zostały określone za sprawą dyrektywy WCAG 2.1 z 2018 roku. Jeśli chodzi o spełnianie wymagań wynikających z poszczególnych dyrektyw, obowiązuje tu tzw. Wsteczna kompatybilność. Jeśli dana treść spełnia wymogi dyrektywy WCAG 2.1, automatycznie jest zgodna ze starszymi wersjami standardu.
 
Oprócz samej treści WCAG 2.0, istnieją dwa dodatkowe dokumenty, które stanowią uzupełnienie. Chodzi o Understanding WCAG 2.0 i Techniques for WCAG 2.0. Ich celem jest wskazanie określonych kierunków stosowania dyrektyw.
 
Zasady WCAG 2.0
 
U podstaw całego standardu WCAG 2.0, leżą 4 nadrzędne zasady stanowiące filar dostępności. Chodzi o:
 
  • Postrzegalność – zgodnie z tą zasadą, wszystkie elementy interfejsu użytkownika powinny zostać przedstawione w taki sposób, aby każda osoba mogła z nich korzystać przy pomocy swoich zmysłów. Ta część standardu traktuje o stosowaniu alternatyw tekstowych dla każdego elementu nietekstowego. Podobnie sytuacja ma się w odniesieniu do prezentowania treści video lub audio - tu również jest zalecane zastosowanie alternatywy w postaci napisów. Co więcej, istnieją tutaj zapisy sugerujące projektowanie interfejsów w taki sposób, aby była możliwość zaprezentowania treści w uproszczony sposób bez utraty informacji.
 
  • Funkcjonalność – w myśl tej zasady, wszystkie elementy interfejsu oraz nawigacji powinny być możliwe do użycia.  W odniesieniu do klawiatury, zasady stwierdzają, że wszystkie elementy interfejsu powinny być możliwe do obsłużenia z jej pomocą. W obszarze funkcjonalności znajduje się wskazówka sugerująca zapewnienie wystarczającej ilości czasu, aby każdy użytkownik mógł przeczytać i przetworzyć treść. Istnieją również wskazówki projektowania interfejsów z myślą o niestymulowaniu napadów padaczki u osób cierpiących na tę chorobę.
 
  • Zrozumiałość – cała zawartość interfejsu oraz informacje zawarte na stronie powinny być prezentowana w sposób zrozumiały dla użytkownika. Tworzone treści powinny być czytelne i łatwe do zrozumienia. Treści powinny być projektowane w sposób intuicyjny. Zaznaczenie elementów nie powinno wywoływać żadnych zdarzeń na stronie, które mogłyby wprowadzać w błąd użytkownika lub go dezorientować. Dodatkowo, zmiana stanu żadnego elementu interfejsu nie powinna skutkować zmianą ogólnego wyglądu strony, co mogłoby dezorientować użytkownika. W WCAG 2.0 pojawia się również zapis mówiący, że w ramach danego serwisu, nie powinny się znajdować elementy różniące się wyglądem, a spełniające te samą funkcjonalność. Również na stronach nie powinny występować elementy pojawiające się samoistnie, takie jak okna typu pop-up. Ew. powinny się pojawiać tylko na żądanie użytkownika.
 
  • Solidność – Ostatnia zasada WCAG 2.0 jest bardzo zwięzłym zapisem i odnosi się głównie do kompatybilności strony. Przede wszystkim mówi o tym, aby kod strony był zawsze poprawny i nie powodował komplikacji podczas interpretowania przez dodatkowe zewnętrzne oprogramowania użytkownika.
 
 
Poziomy zgodności z wytycznymi WCAG 2.0
 
Standard wyróżnia trzy następujące poziomy dostępności wg stopnia realizacji kryteriów wynikających z zapisów zaleceń WCAG 2.0:
 
  • Poziom A – to najbardziej podstawowy zestaw wymogów dostępności.
  • Poziom AA – stanowi optymalny wariant wdrożenia wymagań standardu.
  • Poziom AAA – jest to najwyższy stopień zgodności z WCAG 2.0 – jego osiągnięcie jest niezwykle trudne.
 
Co nowego w WCAG 2.1?
 
Głównym bodźcem do wprowadzenia zaktualizowanych wytycznych było upowszechnienie się technologii mobilnych. Większość użytkowników, przynajmniej częściowo, korzysta z Internetu na smartfonach. Wśród nich są również osoby z niepełnosprawnością, stąd ważne jest, aby projektanci interfejsów mieli na względzie ich komfort korzystania z oprogramowań.
 
WCAG 2.1 wprowadziło 17 dodatkowych wytycznych dla twórców treści internetowych na urządzenia mobilne, m.in. możliwość oglądania obrazu na urządzeniach mobilnych w orientacji pionowej i poziomej, dopasowanie treści strony do okna urządzenia, bez konieczności przewijania obrazu, stosowanie odpowiednich odstępów między liniami, stosowanie odpowiedniego współczynnika kontrastu, możliwość wyłączenia animacji po interakcji.
 

Kto musi przestrzegać zaleceń?

Zgodnie z ustawą o Dostępności Cyfrowej Stron Internetowych i Aplikacji Mobilnych przyjętą 21 lutego 2019 roku, wszystkie podmioty publiczne są zobowiązane do dostosowania swoich treści do wytycznych standardu WCAG 2.1.
 
Co ciekawe, ustawa daje prawo użytkownikom do wystąpienia z prośbą do danej instytucji o dostosowanie treści internetowych do wymogów WCAG 2.1.
 
Dyrektywy WCAG mimo swoich rygorystycznych kryteriów, jakie stawiają przed właścicielami serwisów, w gruncie rzeczy są cennym drogowskazem dla wszystkich twórców stron internetowych i przyczyniają się do ułatwienia dostępu do Internetu szerokiemu gronu użytkowników. Niestety - ze szkodą dla całego Internetu - stosować do nich muszą się tylko instytucje publiczne.