W projektach e-commerce zgodność z prawem często pojawia się dopiero w drugiej fazie. Najpierw powstaje makieta sprzedażowa, później - na etapie testów - dochodzą zgody, klauzule, komunikaty o przetwarzaniu danych. Wtedy zaczynają się kompromisy między działem prawnym a zespołem odpowiedzialnym za konwersję.
Tymczasem wiele wymogów regulacyjnych nie stoi w sprzeczności z dobrym UX. W kilku kluczowych obszarach prawo i badania użyteczności prowadzą do bardzo podobnych decyzji projektowych.
Z badań Baymard Institute wynika, że średni checkout w 2024 roku zawierał 11,3 pola formularza i 5,1 kroku, a 18% użytkowników porzuciło zakup z powodu zbyt dużej złożoności procesu. Co istotne, liczba pól miała większy wpływ na doświadczenie użytkownika niż liczba ekranów. Wniosek jest więc prosty - im mniej pól do wypełnienia, tym lepiej.
Źródło: Baymard Institute
W praktyce przekłada się to na konkretne decyzje projektowe:
Projektowanie checkoutu zgodnego z RODO nie polega na dodawaniu klauzul, tylko na świadomej redukcji liczby mikro decyzji, które użytkownik musi podjąć w trakcie zakupu.
RODO (art. 22) reguluje zautomatyzowane podejmowanie decyzji i profilowanie. Użytkownik powinien być poinformowany, że jego dane są wykorzystywane do dopasowywania treści lub ofert. Digital Services Act dodatkowo wymaga przejrzystości systemów rekomendacyjnych.
Według McKinsey firmy o ponadprzeciętnym wzroście generują relatywnie większą część swoich przychodów z działań personalizowanych - średnio o ok. 40% więcej niż firmy rosnące wolniej. Badania pokazują, że personalizacja najczęściej generuje wzrost przychodów o 10-15% (przy czym wzrost w poszczególnych firmach waha się od 5 do 25%, zależny od sektora i możliwości realizacji).
Źródło: McKinsey&Company
Oznacza to, że system rekomendacji powinien być projektowany jednocześnie pod kątem skuteczności i przejrzystości:
Personalizacja w sklepie internetowym nie stoi w sprzeczności z RODO, wymaga jednak przemyślanej architektury danych i jasnej komunikacji.
Zgody na pliki cookies regulowane są przez Prawo komunikacji elektronicznej oraz przepisy RODO dotyczące zgody jako podstawy przetwarzania.
Sposób zaprojektowania interfejsu zgód cookies wpływa na decyzje użytkowników. Widoczność przycisków i prostota wyboru mają znaczenie dla tego, jak rozkładają się zgody i odmowy. Prawo wymaga realnej, dobrowolnej możliwości wyboru. Z perspektywy biznesowej mechanizm zgód wpływa na zakres danych dostępnych do analityki i marketingu. Dlatego powinien być zaprojektowany świadomie - tak, aby zapewniał rzeczywisty wybór i jednocześnie uwzględniał konsekwencje operacyjne dla sklepu.
Projektowo oznacza to, że:
Zgody cookies w e-commerce są miejscem, w którym wymogi prawne i cele biznesowe spotykają się bezpośrednio. Projekt powinien uwzględniać oba te elementy od początku, a nie jako etap korekty po wdrożeniu.
Dyrektywa Omnibus wprowadziła obowiązek pokazywania najniższej ceny z 30 dni przed obniżką oraz obowiązek informowania o sposobie weryfikacji opinii.
W praktyce oznacza to konieczność dostosowania systemu, a nie tylko treści na stronie:/p>
Transparentność cen nie jest wyłącznie wymogiem regulacyjnym - wpływa bezpośrednio na zaufanie do sklepu internetowego.
RODO przyznaje użytkownikowi prawo do usunięcia danych oraz obowiązek wykazania podstawy przetwarzania.
W praktyce oznacza to, że projektowanie sklepu internetowego musi uwzględniać mapowanie przepływu danych między systemem sklepu, CRM, narzędziami mailingowymi i analitycznymi.
Oznacza to, że:
Największe ryzyko regulacyjne nie wynika z braku checkboxa tylko z braku kontroli nad przepływem danych w całym ekosystemie e-commerce.
Projektowanie sklepu internetowego zgodnego z prawem nie polega na „dodaniu RODO” do gotowej makiety. Wymogi regulacyjne - minimalizacja danych, przejrzystość profilowania, prawidłowe zgody cookies, transparentność cen czy możliwość usunięcia danych - wpływają bezpośrednio na strukturę checkoutu, logikę personalizacji i architekturę systemu.
Dane z badań UX i raportów rynkowych pokazują, że wiele z tych wymogów pokrywa się z dobrymi praktykami projektowania. Mniej pól w formularzu zmniejsza złożoność procesu zakupowego. Jasna informacja o personalizacji buduje zaufanie, a przemyślany mechanizm zgód ogranicza ryzyko prawne bez blokowania sprzedaży.
